In ‘Het Muizenhuis’ (https://bernardblogt123.wordpress.com/2013/01/30/het-muizenhuis/) ging ik op zoek naar de auteur van het boek, Het Muizenhuis, Karina Schaapman. Ik ontdekte dat ze een boek had geschreven over de eerste drieënveertig jaar van haar leven: ‘Zonder Moeder’.

Het boek is geschreven in een rauwe, reportageachtige stijl. Ze schrijft in korte, zintuiglijke zinnen. De urgentie spat er van af of, zoals de schrijfster in een opdracht voorin zegt: ‘Voor mijn kinderen. Sommige dingen zijn onontkoombaar. Dit boek moest worden geschreven.’

Het is een eerlijk en openhartig boek. Ik moest het af en toe wegleggen omdat het wel erg hard binnenkwam.

 

Karina Schaapman  werd in 1960 in Leiden geboren en heeft daar tot haar veertiende in een portiekwoning aan de Hoflaan gewoond.

Op de dag dat zij werd geboren verliet haar vader het gezin. Haar (Indonesische) moeder bleef achter met haar dochter. Een oudere broer en zus bleven bij haar vader. Karina en haar moeder werden fors gediscrimineerd door de mensen uit hun omgeving. Toen het te bar werd sloot moeder de overgordijnen en dat bleef zo.

In het eerste hoofdstuk en verspreid over de rest van het boek komt haar leven in de stad Leiden uitgebreid aan bod. Karina gaat er naar de lagere en de Huishoudschool. Haar moeder kan geen werk krijgen en gaat iedere week met haar dochter naar de Sociale Dienst om bijstand te halen. Daarna gaan ze langs  de toko en V&D en lopen door het Van der Werffpark terug naar huis.

Karina’s  jeugd is er een van armoede en isolement. Haar moeder krijgt eind jaren zestig een relatie met een circusdirecteur. Karina trekt geregeld op met dit circus, waar ze goede herinneringen aan overhoudt. Als zij dertien is wordt haar moeder ziek. Ze wordt opgenomen in het Diaconessenziekenhuis. Een ellendige tijd. Haar moeder overlijdt en Karina komt in handen van haar vader (zo mag je dat wel noemen), een agressieve dominante man. Ze weet te ontsnappen en woont op verschillende adressen. Op momenten dat ze helemaal blut is heeft ze seks voor geld, met mannen. Ze trekt korte tijd met Herman Brood op en komt uiteindelijk in Amsterdam terecht.

Daar gaat zij werken in de Kerk van Satan, een bordeel dat onder het mom van een kerk is gevestigd aan de Oudezijds Voorburgwal.

In 1982 stapt zij uit de seksclub en trouwt. Ze krijgt vier kinderen die ze naar een buurtschool stuurt. Als de prestaties van de school tegenvallen, spant zij een proces aan tegen de school. Het proces loopt van 1996 tot 1999 waarbij zij uiteindelijk in het gelijk wordt gesteld. In 2000 publiceert zij het boek ‘Schoolstrijd’, waarin zij ‘verslag doet van de wijze waarop de Nederlandse overheid voor het onderwijs zorgt’ (Zonder Moeder, p. 196).

In 2002 wordt zij voor de Partij van de Arbeid gekozen in de gemeenteraad van Amsterdam. Huidig vicepremier, Lodewijk Asscher, treedt dan eveneens toe tot de raad. Zij kunnen het goed met elkaar vinden. Karina merkte toen al op over Asscher: ‘Je wordt nog eens minister’ (‘Schaduwleider van de PvdA’, Parool, 28-1-2012).

Hetzelfde artikel uit het Parool geeft een aardig beeld van de combi Karina Schaapman-Lodewijk Asscher:

Als fractiewoordvoerder Financiën laaft Asscher zich aan de praktijkverhalen van Schaapman. Ze is onderwijsexpert na met succes een rechtszaak tegen de gemeente te hebben gevoerd voor beter onderwijs voor haar kinderen. 

Een en ander inspireert wethouder Lodewijk Asscher:

 … in de loop van 2008 komt de door Schaapman gelegde kiem (Asscher: ‘Ik sta eigenlijk op haar schouders’) tot wasdom. Van de ruim tweehonderd basisscholen in de stad staan er 38 te boek als zwak. Dáár wil hij iets aan doen.

Het Paroolartikel vervolgt:

Ze neemt Asscher in vertrouwen, mede over haar prostitutieverleden. “Ik weet nog dat ik de fractie confronteerde met de site http://hookers.nl, waarop hoerenlopers elkaar tips geven,” zegt Schaapman. “De schellen vielen Lodewijk van de ogen.” … “Naast het onderwijs heeft Asscher ook de tweede met Schaapman gedeelde zorg omgezet in een project: 1012, naar de postcode van het Wallengebied dat hij wil decriminaliseren. Na de blokkade van de privatisering van Schiphol in 2006 en de strijd met de schoolbesturen heeft hij weer een tegenstander van formaat: de georganiseerde misdaad  …  Asscher stelt ook hier misstanden aan de kaak die tot dan toe werden genegeerd: de zware criminaliteit en mensenhandel op de Wallen. (‘Schaduwleider van de PvdA’, Parool, 28-1-2012).

Karina Schaapman wordt voor de voeten gelopen door haar verleden (o.a. de Satanskerk) en besluit na overleg met collega Rob Oudkerk, de zaak naar buiten te brengen. ‘Zonder moeder’ is hiervan in 2004 het resultaat.

In 2008 verlaat Karina Schaapman de politiek.

Thuis maakt zij van een sinaasappeldoos een kamer voor een muis. Het interieur, alle onderdelen en de muizen maakt zij zelf met de hand van al dan niet gebruikt materiaal. Al bouwend ontstaan de verhalen die uiteindelijk leiden tot Het Muizenhuis.

Het muizenhuis is inmiddels drie meter hoog en twee meter breed geworden en staat permanent tentoongesteld in de Openbare Bibliotheek Amsterdam.

Karina Schaapman is een dappere strijdbare vrouw, een dochter van Leiden waar de stad trots op mag zijn.

–         Zonder Moeder van Karina Schaapman is verschenen bij uitgeverij Balans. Het is ook als e-boek verkrijgbaar.

–         In het Parool van 28-1-2012 wordt in een artikel over Lodewijk Asscher, ‘Schaduwleider van de PvdA’, geregeld verwezen naar Karina Schaapman

–         In een interview in de NRC van 6-9-2012,  ‘Kinderen hebben een veilige wereld nodig. Die maak ik’, vertelt zij over het ontstaan van Het Muizenhuis. Tekst: Saskia van Loenen. Foto: Mark Kohn

–         ‘Schoolstrijd’ door Karina Schaapman, verscheen in 2000 ( niet meer verkrijgbaar)